Қазақстан үшін референдум – жай ғана саяси рәсім емес, бұл қоғам мен мемлекет арасындағы ашық диалогтың маңызды тетігі. Әсіресе, соңғы жылдары елде жүргізілген саяси реформалар аясында референдумның маңызы арта түсті.
Тәуелсіздік жылдарында Қазақстанда бірнеше республикалық референдум өтті. Соның ішінде 1995 жылғы референдум елдің қазіргі Конституциясын қабылдаумен есте қалды. Ал, 2022 жылғы 5 маусымда өткен жалпыхалықтық референдум Қазақстан Конституциясына өзгерістер мен толықтырулар енгізуге арналды. Бұл өзгерістер суперпрезиденттік басқару үлгісінен ықпалды Парламенті бар президенттік республикаға көшуге бағытталды.
Бұл қадамды елдің саяси жаңғыру жолындағы батыл шешімі деп бағалауға болады. Өйткені мемлекеттік басқару жүйесін теңгерімді ету, азаматтардың саяси қатысу мүмкіндігін кеңейту – тұрақты дамудың басты кепілі.
Референдум халыққа тікелей таңдау жасау құқығын береді. Бұл – демократиялық қағидаттардың айқын көрінісі. Алайда мұндай тарихи шешімдер қабылданарда қоғамның ақпараттануы, саяси сауаттылығы, белсенділігі шешуші рөл атқарады.
Сондықтан, әрбір азаматтың дауыс беруі – тек құқық емес, ел болашағы алдындағы жауапкершілік. Халық белсенділік танытқан сайын, қабылданған шешімнің легитимдігі де арта түседі.
Қазіргі ақпараттық заманда референдум төңірегіндегі талқылаулар әлеуметтік желілер мен БАҚ-та кеңінен жүреді. Бұл – плюрализмнің белгісі. Дегенмен жалған ақпарат пен эмоцияға негізделген пікірлерден гөрі, нақты дерек пен сараптамалық көзқарасқа сүйену маңызды.
Редакция ұстанымы айқын: референдум – қоғамды бөлетін емес, біріктіретін құрал болуы тиіс. Пікір алуандығы – дамудың кепілі, ал ортақ мақсат – тұрақты, әділетті, құқықтық мемлекет құру.
Қазақстандағы референдумдар елдің саяси эволюциясының маңызды кезеңдері болып қала береді. Халықтың тікелей қатысуымен қабылданған шешімдер мемлекеттің берік іргетасын қалыптастырады.
Бүгінгі таңда ең бастысы – белсенді азаматтық ұстаным, ашық пікір алмасу және ортақ жауапкершілік. Өйткені ел тағдыры – әрқайсымыздың таңдауымызға байланысты.
