Бизнес өкілі ретінде Қызылордада өткен Ұлттық құрылтайда талқыланған мәселелерге мен ерекше назар аудардым. Себебі онда ұрандар емес, біз күнделікті тәжірибеде бетпе-бет келіп жүрген — кәсіпкерлікті қолдау қалай жұмыс істейтіні және қай тұста жұмыс істемейтіні туралы нақты әңгіме болды.
Біз жиі мемлекеттік бағдарламалар өз алдына, ал бизнес өз алдына бөлек өмір сүріп жатқандай жағдайға тап боламыз. Сондықтан Мәжіліс депутаты Нұртай Сабильянов ұсынған тәсіл маған өте орынды көрінді. Қаржыландыруға жеке инвесторлар мен банктер тартылған кезде, бірден басқа тәртіп қалыптасады. Өміршең емес жобаға ешкім қаражат салмайды. Бұл қаржының жай бөлініп қана қоймай, нақты жұмыс істей бастайтынын білдіреді.
Қаражаттың кемінде төрттен бірі жеке капитал есебінен келуі тиіс деген идея — шын мәнінде, бизнес-жобаның беріктігін тексеру. Егер жоба нарыққа қызық болса, ол міндетті түрде қолдау табады. Ал егер сұраныс болмаса, ондай жобаны бюджет есебінен «сүйреп» жүрудің орнына, оны жетілдіру қажет.
Цифрлық бақылау мәселесінің де маңызы зор. Кәсіпкерлер үшін ашықтық — қауіп емес, керісінше қорған. Қандай өлшемдер бойынша тиімділік бағаланатыны түсінікті болғанда, «қолмен басқару» мен белгісіздік сезімі жойылады. Сен ережелерді көресің және өз жауапкершілігіңді нақты түсінесің.
Ең бастысы — мемлекет үшін қайтарым болуы тиіс деген ой. Бизнес жәрдемақы сұрамайды. Бізге серіктестік қатынас қажет. Егер қолдау біздің өсуімізге, жаңа жұмыс орындарын ашуға, салық төлеуге және өңірлерді дамытуға көмектессе — бұл әділ мәміле. Мұнда кәсіпкерлер де, мемлекет те ұтады.
Егер осындай тәсілдер іс жүзінде жүзеге асса, қағаз жүзінде қалып қоймаса, бұл бизнестің мемлекеттік бағдарламаларға деген көзқарасын түбегейлі өзгертуі мүмкін — күмәннан сенімге қарай. Ал сенімсіз ешбір экономика дұрыс жұмыс істей алмайды.
Нурлан Сейдалин – Көкшетау қаласы мәслихат депутаты
